Confrontation Visual Field Tests (in Persian) – Aidin Safvati

تست ميدان بينايی رو در رو (کانفرانتيشن) – قسمت اوّل

چندی پيش به يکی از دوستان در اين سايت وعده کرده بودم در مورد تست ميدان بينايی رو در رو مطلبی را تقديم نمايم. ابتدا اهميت موضوع را به زبان ساده بيان خواهم کرد تا خوانندگانی که با چيستی و کاربرد آزمونهای ميدان بينايی آشنايی ندارند، مقدمه ای برای ورود به مطلب داشته باشند.
گمان کنم يکی از دستگاههايی که هر اپتومتريست حسرت داشتنش را دارد، دستگاه ارزيابی ميدان بينايی است. متاسفانه محدوديتهای مالی موجود برای اپتومتريستها در ايران (و بسياری از نقاط دنيا) مانع از اين شده که همه اپتومتريستها توان تهيه اين دستگاه را داشته باشند. يکی ازفايده های اصلی تجهيز مطبهای اپتومتری به دستگاههای ارزشيابی ميدان بينايی، شناسايی زودهنگام گلوکوم (معروف به آب سياه) است.
آب سياه بيماری چشمی است که به اصطلاح “عصب چشم را خشک می کند” و در تمام کشورهای دنيا به عنوان يکی از عوامل عمده نابينايی شهرت يافته و لقب “دزد بی سر و صدای بينايی” را به خود اختصاص داده (The silent thief of vision). اين بيماری هيچگونه عارضه ظاهری ای ندارد و در صورت اجرا نشدن معاينات لازم برای شناسايی آن، فرد مبتلا به آب سياه، بتدريج نابينا می شود بدون اينکه اطلاعی داشته باشد. علت پنهان ماندن عارضه نيز اين است که ديد مرکزی فرد مبتلا سالم می ماند و فقط ديد محيطی بتدريج از بين می رود. در مراحل نهايی بيماری، ديد مرکزی نيز نابود می شود و نابينايی کامل می شود.
علاوه بر آب سياه، دستگاههای ارزيابی ميدان بينايی، نقش بسيار مهمی در شناسايی تومورهای مغزی و بيماريهای عروقی دارند. يکسال پيش، يکی از همکاران اپتومتريست متوجه شد که هنگام کار با کامپيوتر وضوح ديد کافی ندارد. بررسی ميدان بينايی ايشان نشان داد که مبتلا به تومور غدّه هيپوفيز است. جراحی بطور اورژانس صورت گرفت و اپتومتريست شصت ساله ما از عوارض جدّيتر و نابينايی تقريبا حتمی رهايی يافت. مورد ديگری را به ياد دارم که با تست ساده ميدان بينايی و با شناسايی تاريک بودن ميدان ديد در نيمه پايينی ديد چشم چپ يک بانوی پنجاه ساله، اپتومتريست مشکوک به انسداد رگ تغذيه کننده عصب بينايی در نقطه ای قبل از ورود به داخل چشم شده بود. در چنين شرايطی، علايم عارضه در داخل چشم ممکن است در ابتدا رويت نشود ولی با شناسايی نقصان ميدان ديد، بيمار سريعا درمان شده بود و بار ديگر از نابينا شدن يک انسان پيشگيری شد.

امروزه عمدتا سه نوع دستگاه ارزيابی اتوماتيک ميدان بينايی توليد می شود که اصولا بر پايه دستگاه ميدان بينايی گلدمن طراحی شده اند (گلدمن چند سالی است که توليد نمی شود). اين سه دستگاه عبارتند از
Humphrey’s Automated Visual Field Analyzer
Medmont Automated Perimeter
Zeiss Frequency Doubling Technology
شرح هر کدام از اين دستگاهها بحر طويلی است که انشالله در آينده مورد بحثمان خواهد بود ولی در اين قسمت به روشهای کاربردی ارزيابی تقريبی ميدان بينايی خواهيم پرداخت. نکته مهم در مورد اين روشها اين است که در صورت شمول آنها در روند روزمره معاينات چشم، قادر به شناسايی بسياری از موارد حادّ خواهيم بود. اينکه اين روشها تقريبی هستند و قادر به شناسايی موارد ظريف اختلال ميدان ديد نسيتند، کاملا صحيح است ولی آنچه باعث از دست رفتن بينايی بسياری از مردم است، اجرا نشدن اين تستها است، نه تقريبی بودنشان. اين روشها را افراد معمولی هم می توانند در منزل برای خود اجرا کنند – توصيه می شود افرادی که بالای پنجاه سال سن دارند، اين تستها را سالی يکی دوبار در منزل برای خودشان اجرا کنند – اگر چه دقت عمل اپتومتريست بيشتر خواهد بود چراکه برای اينکار آموزشهای خاص ديده اند و بارها و بارها آنرا برای افراد مختلف سالم و مبتلا اجرا نموده اند.

 

روش اجرای تست ميدان بينايی رو در رو

آماده سازی: نور اتاق بايد متوسط باشد، نه خيلی نورانی نه خيلی تاريک. معاينه شونده و معاينه کننده روبروی هم می نشينند و سعی می کنند ارتفاع صندليها را طوری تنظيم کنند که کاملا همقد همديگر شوند (صورت و چشمهای هر دو نفر در يک ارتفاع قرار گيرند). سپس برای معاينه کردن چشم راست، معاينه کننده چشم راست خود را می پوشاند و معاينه شونده چشم چپ خود را. فاصله بين دو نفر بايد دست کم 60 سانتيمتر و حداکثر يک متر باشد. ديوار پشت سر معاينه کننده و حتی لباس او نبايد پر از تصوير يا نقش و نگار باشد. بهترين حالت اين است که پشت معاينه کننده به يک ديوار ساده سفيد باشد. معاينه کننده از معاينه شونده می خواهد که تمام مدت به چشم معاينه کننده نگاه کند ولی حواسش به محيط اطراف هم باشد (از ديد محيطی اش استقاده کند).

گام اول در بررسی ميدان بينايی به روش رو در رو

زمان مورد نياز برای اين تست ساده: 20 ثانيه!

معاينه کننده هر دو دستش را بالا می آورد و کف هر دو دست را به طرف معاينه شونده می گيرد (گويی که با هر دو دست علامت ايست می دهد). فاصله بين دو دست معاينه کننده بايد در حد شانه های معاينه شونده باشد. معاينه کننده می پرسد: آيا کف هر دو دست من را می بينی؟ هر دو شبيه به هم هستند يا يکی واضحتر و پر رنگتر از ديگری است؟

اين کار را می توان در ارتفاعهای مختلف تکرار کرد: يکبار در ارتفاع شانه های معاينه شونده، يکبار بالاتر از شانه ها، بار سوم پايينتر از شانه ها.

 

باور کنيد يا نه، با همين تست 20 ثانيه ای شايد بتوانيد چشمها يا جان کسی را نجات بدهيد! اين تست در شناسايی ورم حاد عصب باصره مفيد است.

ادامه دارد …